Lá é, hay còn gọi là tía tô đất, là một loại rau thơm không thể thiếu trong gian bếp của nhiều gia đình Việt, đặc biệt là khi thưởng thức các món lẩu nóng hổi. Tuy nhiên, bên cạnh vai trò là một loại gia vị, nhiều người còn tò mò về giá trị dinh dưỡng và công dụng chữa bệnh của loại lá này. Khi nhắc đến cây lá é nấu lẩu gà, chúng ta không chỉ nói về một món ăn ngon mà còn là một bài thuốc dân gian được lưu truyền từ bao đời nay. Liệu rằng việc kết hợp lá é trong nồi lẩu gà có thực sự mang lại lợi ích cho sức khỏe? Chúng ta hãy cùng nhau phân tích và tìm hiểu kỹ hơn về vấn đề này trong bài viết dưới đây.
Có thể bạn quan tâm: Top 7+ Bánh Ăn Kiêng Không Đường Tốt Nhất Cho Người Giảm Cân Và Tiểu Đường
Tổng quan về cây lá é và vai trò trong ẩm thực
Lá é (tên khoa học là Perilla frutescens) là một loại cây thuộc họ Hoa môi, mọc hoang hoặc được trồng làm rau thơm ở nhiều nơi. Loại lá này có mùi thơm nồng, vị cay, tính ấm và thường được sử dụng để ăn kèm với các món ăn như bún bò Huế, bún riêu, cá nướng, và đặc biệt là không thể thiếu trong nồi lẩu gà. Không chỉ dừng lại ở đó, lá é còn được biết đến là một vị thuốc nam có nhiều công dụng trong việc hỗ trợ điều trị các bệnh như cảm cúm, ho, đầy bụng. Trong ẩm thực, lá é giúp khử mùi hôi của thịt gà, tạo thêm hương vị đặc trưng và kích thích vị giác người dùng.
Có thể bạn quan tâm: Top 5 Bánh Khoai Môn Đài Loan Ngon, Béo, Dẻo Tốt Nhất Hiện Nay
Lợi ích sức khỏe khi dùng lá é trong bữa ăn
Việc sử dụng lá é trong chế biến món ăn, đặc biệt là các món hầm như lẩu gà, mang lại nhiều lợi ích bất ngờ cho sức khỏe. Dưới đây là những lý do tại sao bạn nên thêm lá é vào thực đơn gia đình.
Hỗ trợ tiêu hóa và giảm đầy hơi
Theo y học cổ truyền, lá é có vị cay, tính ấm, có tác dụng kích thích tiêu hóa, làm ấm bụng và giảm tình trạng đầy hơi, chướng bụng hiệu quả. Khi ăn lẩu gà, đặc biệt là các món có nhiều dầu mỡ hoặc thịt gà nhiều đạm, việc ăn kèm lá é sẽ giúp hệ tiêu hóa hoạt động dễ dàng hơn, tránh được cảm giác nặng nề sau bữa ăn. Các hoạt chất trong lá é giúp kích thích tiết dịch vị, giúp bạn ăn ngon miệng hơn.
Chữa cảm cúm, ho và giảm đau
Lá é chứa nhiều tinh dầu có khả năng sát trùng, kháng viêm tự nhiên. Trong dân gian, lá é được xem là một vị thuốc quý để chữa cảm mạo, phong hàn. Khi bạn bị cảm, việc uống nước sắc từ lá é hoặc đơn giản là ăn các món có lá é như lẩu gà sẽ giúp làm ấm cơ thể, ra mồ hôi và thải độc tố. Ngoài ra, dịch chiết từ lá é còn có khả năng ức chế một số loại vi khuẩn gây bệnh hô hấp, giúp giảm ho và long đờm.
Cung cấp chất chống oxy hóa
Lá é rất giàu chất chống oxy hóa, đặc biệt là các hợp chất như rosmarinic acid và luteolin. Những chất này giúp trung hòa các gốc tự do trong cơ thể, bảo vệ tế bào khỏi các tổn thương và làm chậm quá trình lão hóa. Việc bổ sung lá é thường xuyên vào bữa ăn giúp tăng cường hệ miễn dịch, giảm nguy cơ mắc các bệnh mãn tính như tim mạch, ung thư. Chất chống oxy hóa trong lá é cũng có tác dụng làm đẹp da, giúp da sáng khỏe và mịn màng.
Cách chế biến lá é nấu lẩu gà chuẩn vị
Có thể bạn quan tâm: Review Cá Lăng Chiên Riềng Mẻ: Đâu Là Món Ăn Đáng Thử Nhất?
Để có một nồi lẩu gà với lá é thơm ngon và giữ được tối đa dưỡng chất, bạn cần lưu ý một số khâu chế biến quan trọng. Món lẩu gà lá é không chỉ hấp dẫn bởi vị ngọt tự nhiên của thịt gà mà còn bởi vị the the, cay nồng của lá é và các loại gia vị đi kèm.
Chuẩn bị nguyên liệu
Nguyên liệu cho món lẩu gà lá é bao gồm: Gà ta (khoảng 1.5 – 2kg), lá é (khoảng 200g), các loại rau ăn kèm (rau cải, nấm, bún), và gia vị nêm nếm (muối, đường, hạt nêm, tiêu, ớt, sả, gừng). Thịt gà nên chọn loại gà ta hoặc gà công nghiệp thả vườn để thịt chắc và ngọt. Lá é nên chọn lá non, xanh mướt, không bị dập úng.
Các bước thực hiện
- Sơ chế gà: Gà làm sạch, chặt miếng vừa ăn. Ướp gà với muối, đường, hạt nêm, tiêu, bột nghệ (nếu muốn màu vàng đẹp) và hành tím băm trong 20 phút cho thấm gia vị.
- Nấu nước dùng: Bắc nồi lên bếp, phi thơm hành tím với dầu ăn, sau đó cho gà vào xào săn lại. Thêm nước lọc vào ninh cho đến khi gà chín mềm. Cho thêm sả đập dập, gừng cắt lát để khử mùi hôi của gà và tạo mùi thơm.
- Nêm nếm gia vị: Nêm nếm lại nước dùng cho vừa ăn. Nước dùng lẩu gà lá é phải có vị cay nhẹ của ớt, vị thanh của gà và mùi thơm nồng của sả.
- Thưởng thức: Khi nước lẩu sôi, bạn cho rau cải, nấm vào trước, sau đó cho lá é vào cuối cùng vì lá é rất nhanh chín. Dùng kèm với bún và nước chấm được pha từ mắm, ớt, chanh, đường.
Lưu ý khi dùng lá é trong lẩu
Mặc dù lá é rất tốt cho sức khỏe, nhưng bạn cũng không nên lạm dụng quá nhiều. Vì lá é có tính ấm, nếu ăn quá nhiều có thể gây nóng trong người, đặc biệt là đối với những người có cơ địa dương hư. Khi nấu lẩu, nên cho lá é vào khi chuẩn bị ăn để giữ được độ xanh và tinh dầu. Không nên đun lá é quá lâu trong nước dùng sẽ làm mất đi vị thơm và một số dưỡng chất quan trọng.
Các bài thuốc dân gian từ lá é
Ngoài việc dùng làm rau gia vị, lá é còn được ứng dụng rộng rãi trong các bài thuốc nam chữa bệnh hiệu quả.
Chữa ho, long đờm
Lá é kết hợp với gừng và mật ong là bài thuốc dân gian trị ho rất hiệu quả. Bạn có thể lấy một nắm lá é tươi, rửa sạch, giã nát rồi vắt lấy nước cốt, pha với một chút mật ong và uống. Hoặc cũng có thể sắc lá é với gừng và đường phèn để uống hàng ngày. Bài thuốc này giúp làm ấm phổi, long đờm và giảm các cơn ho dai dẳng.
Trị buồn nôn, say tàu xe
Có thể bạn quan tâm: Tôm Sú Hấp Nước Dừa: Công Thức Và Bí Quyết Từ Chuyên Gia Ẩm Thực
Vì có tính ấm và mùi thơm nồng, lá é rất tốt để trị buồn nôn và say tàu xe. Khi đi đường xa, bạn có thể nhai vài lá é tươi hoặc uống nước sắc từ lá é để giúp dạ dày bớt cồn cào, ổn định hệ thần kinh và giảm cảm giác chóng mặt, nôn ói.
Hỗ trợ điều trị dị ứng, mẩn ngứa
Lá é có tác dụng giải độc, thanh nhiệt. Khi bị dị ứng thức ăn hoặc mẩn ngứa ngoài da, bạn có thể dùng lá é đun nước tắm hoặc uống nước sắc lá é để thải độc, giảm ngứa và làm mát da. Các chất kháng histamin tự nhiên trong lá é giúp làm giảm các triệu chứng dị ứng nhanh chóng.
So sánh lá é với các loại lá gia vị khác
Trong ẩm thực Việt Nam, có rất nhiều loại lá gia vị như húng quế, tía tô, kinh giới… Mỗi loại đều có hương vị và công dụng riêng. Lá é có vị cay, thơm nồng đặc trưng, khác với vị chua thanh của tía tô hay vị the mát của húng quế. Khi nấu lẩu gà, lá é mang lại cảm giác ấm áp, kích thích vị giác mạnh mẽ hơn so với các loại rau gia vị khác. Về mặt dinh dưỡng, lá é cũng được đánh giá cao hơn một số loại lá khác về khả năng kháng viêm và chống oxy hóa.
Câu hỏi thường gặp
Ăn nhiều lá é có tốt không?
Mặc dù lá é tốt cho sức khỏe nhưng không nên ăn quá nhiều. Ăn quá nhiều có thể gây nóng trong, táo bón. Mỗi bữa chỉ nên dùng khoảng 50-100g lá é.
Phụ nữ mang thai có được ăn lá é không?
Phụ nữ mang thai ở giai đoạn đầu nên thận trọng khi ăn lá é vì nó có thể gây co bóp tử cung. Tuy nhiên, ở giai đoạn cuối, ăn少量 lá é có thể giúp giảm táo bón. Tốt nhất nên tham khảo ý kiến bác sĩ.
Lá é có kỵ với thực phẩm nào không?
Theo kinh nghiệm dân gian, lá é không nên kết hợp với các loại thịt có tính hàn quá mạnh như ngan, vịt (nếu ăn sống) nhưng khi nấu chín kỹ thì không ảnh hưởng.
Kết luận
Qua bài viết này, có thể thấy rằng cây lá é nấu lẩu gà không chỉ là một món ăn ngon mà còn là một vị thuốc dân gian có nhiều công dụng tuyệt vời cho sức khỏe. Từ việc hỗ trợ tiêu hóa, chữa cảm cúm cho đến cung cấp chất chống oxy hóa, lá é xứng đáng là nguyên liệu vàng trong gian bếp của mọi nhà. Tuy nhiên, cần sử dụng đúng cách và đúng liều lượng để phát huy tối đa lợi ích của nó. Hãy bổ sung ngay lá é vào thực đơn gia đình để vừa thưởng thức vị ngon đặc trưng, vừa bảo vệ sức khỏe một cách tự nhiên nhất.